El Portal de Mondoñedo en FacebookSíguenos en TwitterVídeos de Mondoñedo en YouTubeTitulares RSSGalería de fotosBuscar en El Portal de MondoñedoMindonienses en el mundoAgendae-mail gratis
Mondoñedo
Inicio
Monumentos
Historia
La Ciudad
Naturaleza
Personajes
Ferias y fiestas
Mondoñedo en cifras
Con voz propia
Fotografías
Galería de fotos
Viaje al pasado
Fondos de pantalla
Mondoñedo TV
Idioma
Página en Español
Páxina en Galego
Actualidad
Noticias
Elecciones Municipales
Cultura
Deportes
Reportajes
Novedades de la web
Calendario
Servicios
Mapa de la emigración
Agenda
Enlaces web
Libro de visitas
E-Mail Gratis (GMAIL)
E-Mail Gratis (ZZN)
Sala de Juegos
Info mondonedo.net
Mapa del sitio
Colabora
Uso de cookies
Buscador
En linea...
Contador
30597169 visitas
 
Mondoñedo, berce de escritores
31 / 10 / 2011 > Con voz propia Compartir en Facebook Compartir en Twitter

Leiras PulpeiroNeste senso, por exemplo, dise de LEIRAS PULPEIRO que a súa poética anticlerical é o resultado de vivir en Mondoñedo. Indubidablemente, pero isto non quere dicir que sexa un poeta local, senón que ó criticar os males dos cregos mindonienses, critica os males da igrexa en xeral. A propósito, a súa poesía anticlerical, que tanta fumareda levantou, foi a responsable de que non se coñecera a outra parte da súa obra nin, por suposto, a Leiras na súa verdadeira dimensión como poeta. Houbo un primeiro estudo da súa obra feito por X. Luís Franco Grande pero tivo pouco eco na sociedade galega [9]; ata o estudo de Alonso Montero [10] e, sobre todo, os do medio-mindoniense R. Reimunde Noreña  [11] non se coñeceu a importancia do seu verso. 
Deixando á parte a súa lira anticlerical (aquí é bastante coñecida), Leiras Pulpeiro ten dúas vertentes salientables: a) ninguén lle discute o posto de gran mestre da fala polo seu dominio da lingua en todas as súas vertentes: léxica, fónica e morfosintáctica. De aí a gran forza da súa poesía e, b) foi ante todo o poeta das miserias humanas e as miserias humanas repítense ó longo dos séculos, por iso unha boa parte da súa poesía segue tendo vixencia hoxe. Temas como o abandono, a pobreza, as inxustizas e abusos sociais están na maior parte dos seus versos. É unha poesía fonda, chea de sentimentos, como a vida mesma. Sirvan como mostra os catro poemas seguintes, que imos ler.
Coa crise que hai hoxe, qué pobre non poría na súa porta este poema:

¿Que agardan os probes,
Que a fouce no-abranguen,
I a súa, ben feita,
Non fan d’unha vez!…
Se calan, nin coiro
Lles deixan os fartos;
Se piden xusticia,
No-os ouza ninguén…
¿Que agardan os probes,
Que a fouce no-abranguen,
I a súa, ben feita,
Non fan d’unha vez!…

E qué dicir das feridas, envexas e miserias cotiás que nos van podrecendo o día a día:

Enriba todo é negruras,
I embaixo todo é lacerias,
E traballos i-esquiveces
Que i-alma nos apodrentan.

ou dos desenganos da vida:

Vendo que, en donde coidaba
seguro atopar consolo,
desenganos atopaba…!
¡Probe do que a outros acode
Cobizoso de sosego
Que soio a morte dar pode!
ou o medo ante a vida:
Como na porta a madroa
Pol-o San Xuan non puxemos,
Teño n-o corpo metidos
Tamaño frío, e tal medo,
Que o escano deixar non poido,
Nin manxo, nin durmo ô dreito,
I en todo vexo curuxas,
Sacabeiras e morcegos…!

Igual que o reproduce na súa estatua o escultor J. Puchades, así é a súa poesía: rexa, forte, eufónica, vai á vida de fronte. Leiras poetiza o día a día, a vida cotiá, e a vida está chea de amor, sufrimento, ledicias, frustracións, amarguras, trunfos, soidades… Todo isto atópase nos seus versos, ó que hai que engadir os xenes literarios que tiña e o dominio da lingua. Ata que se lle dedicou o día das Letras Galegas era o gran descoñecido na cultura galega.

Noriega VarelaPido permiso para que me deixedes dicirvos que a vida foi excesivamente cruel con NORIEGA VARELA: o seu nacemento, os estudios no seminario (que o marcaron para sempre); a morte da nai (que era o único sustento afectivo que tiña), a morte dos fillos, a súa peregrinaxe: Foz, Ourense, Chavín… e sobre todo, porque naceu, viviu e morreu como poeta, tivo unha vida dura, difícil, tristenta. Eses dous versos que Rosalía lle dedica a Curros parece que foron escritos para el: ¡Ai dos que levan na frente unha estrela / hai dos que levan no bico un cantar!..”. ¡Pobre deles! ¡O que lles espera! ¡Cánto sufrimento!
Todos os que se achegaron á súa poesía están de acordo en dúas cousas: a) que tiña unhas calidades innatas para poeta e, b) que non desmerece estar xunto a figuras tan representativas das nosas letras como Rosalía, Curros ou R. Cabanillas.[12] Un home que escrebe uns versos tan sinxelos pero ó mesmo tempo que che transmiten tantas mensaxes e sentimentos como o que titula EN VELA:

Aquela fonte, aquel Cristo,
y-aquel mouro piñeiral,
en vela xunt’o mosteiro,
que s’esborrallou, están.
A fonte reza baixiño,
n-o Santo Cristo luz hay,
e a zunida d’os piñeiros
lembra os queixumes d’o mar;

onde se sente a soidade, o paso do tempo, as penurias do mar, pero tamén a vida na “luz, na fonte, no vento e no mar”, un home —dicía— que escrebe con tanta fondura merece que o seu nome figure ó pé dos grandes da nosa Terra.
A Noriega Varela tamén se lle encadrou como poeta da montaña, cantor do ermo, poeta franciscano…, como se a súa poesía tocara un único tema. Estudos como os de Freixeiro Mato [13] e a mindoniense Isabel Morán Cabanas [14] veñen a agrandar e a demostrar que foi moito máis que un poeta lírico e costumista. Moitos dos seus versos encerran varias mensaxes, incluso algúns de tipo lírico, como INVERNO, din algo máis:

TODO está cego:
brétema espesa
cobr’os pinares
y-envolve a igrexa.
[…]
¡Pobre d’o pobre
que hoxe non teña
catro cepiños
xunt’a lareira!

(TODO con maiúsculas —“todo é negruras” (Leiras)—. Non só o inverno é unha época mala para os labregos, senón que TODO, na vida está chea de atrancos e penurias. ¡Pobre do que non teña algo…!)
E as poucas incursións que tivo no terreo social son temibles. No poema DO TEMPO DOS CACIQUES, podía moi ben valer para lerllo hoxe a un xefe abusón, que os hai:

confeso, perdonavidas,
que quero verche as entrañas
entre os corvos repartidas.

E á xuventude actual, que está traballando sen contratos e a eito, deixoulles escrito:

¡máis coraxe e menos calma!
non seas corpo sin alma,
sen  home de corazón.
…………………………..
si o infortunio te dobrega,
é porque fas como’o can,
que aloumiña a quen lle pega.
Ten sempre un xardolo a mau,
pra abatir a quen che sobra,
e non remedes a cobra,
¡non te arrastres polo chau!
Rebélate, sin rebozo,
que, solo porque tu ques,
che esfola o xugo o pescozo,
e levas grillós nos pés.

Sirva isto que limos como unha homenaxe deste seu pobo e como unha pequena mostra da outra poesía de Noriega, ¡poeta!, onde os haxa.
 
 


 
Mondoñedo en Twitter

Mondoñedo en Facebook
Destacados
Mondoñedo nevado Mindonienses en el mundo Viaje al pasado

 
© 2020 Mondoñedo en www.mondonedo.net